Apteczka i udzielanie pomocy

Apteczka i pierwsza pomoc

Zacznijmy od tego, że większość wypadków jest spowodowana lekkomyślnością i przekonaniem, że nic się nie stanie. Wypadki, które przytrafiają się w górach czy w innych okolicznościach turystycznych, mają rzadko miejsce „u nas”, a pogoda zawsze będzie taka, jak przedstawiają prognozy. Takie przekonania są często spotykane i bardzo niebezpieczne. Niestety, liczba wypadków nie maleje. Często przyczyną jest też alkohol, który powoduje bardzo wiele sytuacji wymagających pomocy ratowników. Ludzie wciąż nie nauczyli się pokory wobec gór, pogody czy sił natury, takich jak np. pożary, lawiny, pęknięcia lodu na zamarzniętych zbiornikach. Żaden sprzęt nie zapewni ci tyle bezpieczeństwa, co Twój rozum.

Warto więc już na etapie przygotowań do wyprawy przemyśleć dobór apteczki i przygotować się do udzielania pierwszej pomocy – mentalnie, kondycyjnie i sprzętowo. Bardzo często zdarza się, że będziesz musiał udzielić pomocy sam sobie, bez liczenia na innych. Dlatego przygotuj się na to, żeby nie polegać na sprzęcie czy cudzej wiedzy, tylko na sobie.

Podam kilka podstawowych zasad, które pomogą Ci działać skutecznie w sytuacji kryzysowej:

Przede wszystkim zadbaj o swoje bezpieczeństwo. Jeśli masz możliwość, oddal się od miejsca bezpośredniego zagrożenia.

Skup się na ratowaniu życia i zdrowia, ekwipunek zostaw na później.

Zabezpiecz swoje obrażenia tak, jak to tylko możliwe.

Nie wstydź się prosić o pomoc.

Natychmiast korzystaj z aplikacji ratunkowych i dzwoń na numer 112.

Jeśli wokół jest grupa gapiów, nie licz na nich jako grupę. Wyznacz konkretną osobę do wykonania telefonu ratunkowego lub przekazania apteczki.

Psychologia tłumu działa tak, że w sytuacji kryzysowej ludzie często nie reagują. Widziałem wiele takich sytuacji podczas szkoleń i symulacji pierwszej pomocy – zarówno dzieci, jak i dorośli rzadko decydują się działać przy poważnych urazach. Dlatego musisz wyznaczyć konkretne osoby do konkretnych zadań.

Jeśli ulegniesz wypadkowi, nie próbuj od razu iść dalej. Najpierw uspokój emocje, napij się wody i ochłoń. Adrenalina potrafi maskować ból i objawy urazów, które po chwili mogą się pogłębić. Pomyśl, co masz w plecaku i jak możesz to wykorzystać.

Nie oczekuj natychmiastowej pomocy. Nawet jeśli wezwiesz służby, mogą one przyjść po czasie, więc pierwsze chwile zależą wyłącznie od Ciebie. Działaj szybko i rozważnie.

Jeśli uraz uniemożliwia Ci dalszy marsz i wezwanie pomocy już nastąpiło, postaraj się być widoczny dla ratowników – używaj sygnałów dymnych, świetlnych, dźwiękowych (np. gwizdek).

Nastawiaj się pozytywnie, ale bądź przygotowany także na najgorsze.

—

Jak unikać podstawowych zagrożeń?

Zaplanuj trasę dokładnie, poinformuj kogoś o wyjściu, trasie i przewidywanym powrocie.

Wyruszaj wypoczęty i trzeźwy – brak snu działa podobnie jak alkohol.

Unikaj wędrówek po zmroku, chyba że to gra terenowa w grupie i trasa jest zabezpieczona.

Nie wędruj w mgłę, podczas zamieci śnieżnych, w górach burze zwykle przychodzą około godziny 13-14.

Staraj się zaczynać wycieczki wcześnie rano, by około 14 być w bezpiecznym miejscu, np. schronisku.

Trzymaj się szlaków i przestrzegaj regulaminów.

W grupie obserwuj towarzyszy – czy nie kuleją, czy nie mają objawów odwodnienia lub innych urazów.

Reaguj od razu na otarcia lub inne objawy, które mogą uniemożliwić dalszy marsz.

Kontroluj temperaturę ciała własną i towarzyszy – np. czy ktoś nie poci się nadmiernie lub jest nieprawidłowo ubrany.

W gorące dni nie wskakuj gwałtownie do zimnej wody – grozi to szokiem termicznym lub skurczami.

Apteczka to podstawa każdego turysty

Na rynku mamy wiele rodzajów apteczek oraz ich wielkości, od osobistych w formie breloka do kluczy aż po torby medyczne – ważne, żeby była dopasowana do Twoich potrzeb i okoliczności w jakich będziesz. Jeśli idziesz w grupie to każdy powinien mieć swoją apteczkę. Osobiście na krótkie wędrówki zabieram niewielką apteczkę zawierającą najważniejsze elementy, Natomiast na warsztaty czy szkolenia zawsze zabieram torbę medyczną, która pozwoli mi na udzielenie pomocy nawet kilku osobom.

Najlepiej wybierać apteczki w kolorze czerwonym lub pomarańczowym. Są one rzucające się w oczy, dzięki czemu nawet w ciemnym wnętrzu plecaka po rzuconych haśle „pomarańczowe w głównej kieszeni!” nikt nie będzie miał problemu z jej odnalezieniem.

Po zakupie otwórz ją, przeanalizuj zawartość i sprawdź, czy czegoś Ci brakuje. Apteczka powinna mieć:

Latarkę, najlepiej czołową – konieczna podczas udzielania pomocy po zmroku lub w ciemnych miejscach.

Kilka par rękawiczek jednorazowych – Warto od razu zakładać dwie pary – w razie uszkodzenia zewnętrznej, wewnętrzna daje ciągłość ochrony.

Dobrej jakości nożyczki ratownicze – solidne, ostre, radzące sobie z materiałami typu gruba odzież, pasy, bandaże. Te z podstawowego składu apteczki nie zawsze zdają egzamin. To ważne, gdy liczy się każda sekunda.

Opaska uciskowa – często pomijana, ale w przypadku krwotoku tętniczego może uratować życie. Należy nauczyć się jak i kiedy jej używać. Nieumiejętnie wykorzystana, może pogorszyć sytuację poszkodowanego.

Chłodne kompresy jednorazowe – pomocne przy skręceniach i stłuczeniach a także przy niewielkich oparzeniach.

Opatrunki na oparzenia (np. hydrożelowe).

Plastry z opatrunkiem różnych rozmiarów – najlepiej mieć kilka większych, które można też dociąć do odpowiedniego rozmiaru. Ja preferuję duże plastry lub takie do cięcia, bo można ich użyć zarówno na małe, jak i większe rany. Małe plastry przydają się tylko do drobnych ran, więc wolę zabrać kilka dużych i tym samym zaoszczędzić miejsce w apteczce.

Chusty trójkątne – do unieruchamiania kończyn przy skręceniach, złamaniach, zwichnięciach.

Penseta – do usuwania drzazg, kleszczy, ciał obcych.

Plastry na pęcherze – np. żelowe, które amortyzują i chronią obtarcia.

Środki przeciwbólowe i przeciwzapalne – paracetamol, ibuprofen, stoperan, węgiel aktywny (zapisuj datę przydatności)

Gazy różnych rozmiarów

Rolka foli lub woreczki plastikowe – mogą służyć do zabezpieczenia opatrunków, przechowywania odpadów lub izolowania rzeczy przed wilgocią.

Bandaże – w rolkach, zarówno elastyczne, jak i dziane.

Ampułki z solą fizjologiczną – do przemywania ran, oczu, ust, nosa.

Środek do dezynfekcji – np. typu Octenisept.

Przyrząd do usuwania kleszczy – dostępny w aptekach, prosty i skuteczny.

Skalpel – przydatny przy usuwaniu głęboko wbitych drzazg lub innych ciał obcych.

Tabletki do oczyszczania wody – zapasowe zabezpieczenie w razie braku źródeł czystej wody.

Minimum dwa koce NRC – jeden grubszy, najlepiej wielokrotnego użytku, drugi klasyczny. Mogą służyć jako izolacja, awaryjne schronienie, poncho, a przede wszystkim zabezpieczają przed wychłodzeniem.

Własne leki przyjmowane na stałe – z odpowiednią datą ważności, w apteczce powinien być ich zapas na kilka dni

Pamiętaj! – apteczka sama w sobie nic nie da, jeśli nie wiesz, jak jej użyć i co w niej jest. Zapisz się na kurs pierwszej pomocy, żeby praktycznie nauczyć się korzystać z zawartości.

—

Najczęstsze urazy i jak sobie z nimi radzić

Bóle mięśni i kręgosłupa – najczęściej wynikają z przeciążenia, złej postawy lub źle rozłożonego ciężaru plecaka. Pomogą ćwiczenia rozciągające, masaż, chłodne kąpiele w strumieniu lub maść rozgrzewająca przy przewlekłych bólach. Warto odpoczywać, nawadniać się i zredukować wagę plecaka. Można poprosić o rozłożenie części ekwipunku na pozostałych uczestników wycieczki.

Otarcia i pęcherze – lepiej zapobiegać niż leczyć. Noś przewiewną bieliznę, dobrze rozchodź buty, stosuj zasypki na pachwiny i stopy. Możesz stosować zioła jak bylica piołun, które łagodzą podrażnienia.

Odwodnienie i osłabienie – objawia się suchością ust, przyspieszonym biciem serca, bólem głowy, zawrotami, ciemnym moczem. Przygotuj napój izotoniczny: do 1 l wody dodaj 25 g cukru i 2 g soli, mieszaj i pij małymi łykami. Pamiętaj o regularnym piciu w trakcie aktywności. Zaleca się picie ok. 2 litrów płynów dziennie. Aktywność fizyczna mocno zwiększa zapotrzebowanie naszego organizmu dlatego tak ważne jest żeby już przy planowaniu wyprawy znać bezpieczne miejsca pozyskania dodatkowej wody.

Ukąszenia owadów – zwykle bolesne, ale niegroźne, chyba że jesteś uczulony. Usuń żądło krawędzią karty kredytowej lub łapką do usuwania kleszczy, nie używaj pęsety. Stosuj zimny okład i obserwuj reakcje alergiczne.

Bóle głowy – mogą mieć wiele przyczyn. Spróbuj naturalnych metod, np. naparu z kory wierzby lub zjedzenia młodych pędów wierzby. Uzupełnij płyny, pij wodę małymi łykami co kilka minut. Zrób przerwę i odpocznij.

Oparzenia – polewaj chłodną, czystą wodą. Jeśli nie masz dużo wody, polewaj oparzenie nad naczyniem do którego będzie spływała, możesz użyć jej ponownie. Nie zrywaj odzieży przylepionej do skóry! Stosuj opatrunki hydrożelowe lub wilgotne jałowe, chroniąc przed słońcem. Nie stosuj masła, białka jajka ani innych domowych „metod”.

Bóle brzucha, zatrucia – przy zatruciu nieznaną substancją, wywołaj wymioty, wezwij pomoc. Przy biegunce zarzyj węgiel aktywny, dużo pij, unikaj jedzenia nieznanych roślin, myj ręce, dbaj o higienę.

Krwotoki, skaleczenia – przemyj ranę, usuń zabrudzenia, załóż jałowy opatrunek. Przy silnym krwotoku stosuj opatrunek uciskowy lub użyj zwiniętej odzieży, uciskając ranę i unieś kończynę.

Skręcenia – unieruchom miejsce bandażem uciskowym, odpocznij, stosuj zimne okłady.

Złamania – unieruchom kończynę czymkolwiek np. gałęziami, kijkami trekingowymi, zabezpiecz bandażem lub sznurkiem. Przy złamaniach otwartych najpierw zabezpiecz ranę, potem kończynę. Wezwij pomoc.

Odmrożenia – powolne ogrzewanie w ciepłej, nie gorącej wodzie lub otulenie kocem. Nie stosuj bezpośredniego ciepła ani nie nacieraj odmrożonych miejsc. Podaj środek przeciwbólowy przed ogrzewaniem.

Podsumowując, niezależnie od tego, czy wybierasz się w góry, na wycieczkę do lasu, czy po prostu na długi spacer, kluczowe jest, aby być dobrze przygotowanym. Właściwa apteczka, umiejętność udzielania pierwszej pomocy i świadomość ryzyka, które może nas spotkać, mogą uratować życie. Pamiętaj, że każde doświadczenie w terenie jest unikalne, dlatego edukacja i praktyka są niezmiernie ważne. Zachowanie spokoju w sytuacjach kryzysowych i działanie zgodnie z zasadami może zdecydować o skuteczności naszej reakcji. Ciesz się przygodami na łonie natury, ale zawsze pamiętaj o odpowiedzialności, która z tym się wiąże. Bycie odpowiedzialnym turystą to nie tylko kwestia osobistego bezpieczeństwa, ale także troski o innych.